Bóng đè là gì và vì sao nó xảy ra với bạn?

Nếu bạn nghĩ rằng ngủ và thức là hai trạng thái riêng biệt, thì bóng đè lại nằm giữa ranh giới cố định này. Đây là tình trạng mất khả năng cử động tạm thời xảy ra ngay sau khi chìm vào giấc ngủ hoặc vừa thức dậy, đi kèm với ảo giác và cảm giác nghẹt thở mà bạn hoàn toàn nhận thức được.

1. Bóng đè là gì?

Bóng đè là tình trạng mất kiểm soát cơ kết hợp với ảo giác trong thời gian ngắn, xảy ra ngay sau khi ngủ hoặc thức dậy. Hiện tượng này được các bác sĩ gọi là chứng tê liệt khi ngủ.

Chứng tê liệt khi ngủ gồm có những hành vi không bình thường trong lúc ngủ, có tương quan đến quy trình tiến độ hoạt động mắt nhanh ( rapid eye movement – REM ) trong chu kỳ luân hồi ngủ .Thông thường khi diễn ra giấc ngủ REM tiêu chuẩn, tất cả chúng ta sẽ nằm mơ và bị mất trấn áp cơ để vẫn nằm yên mà không hành vi theo như giấc mơ. Tình trạng tê liệt sẽ kết thúc khi thức dậy, thế cho nên bạn không hề biết rằng mình vừa bị mất năng lực cử động .Các nhà nghiên cứu cho rằng thực trạng bóng đè tương quan đến trạng thái ý thức hỗn hợp, trộn lẫn giữa thức và giấc ngủ REM. Trên trong thực tiễn, trạng thái mất trấn áp cơ và hình ảnh cơn mơ trong giấc ngủ REM hoàn toàn có thể vẫn sống sót ngay cả khi tất cả chúng ta đã chuyển sang trạng thái nhận thức và tỉnh táo .Chứng bóng đè hoàn toàn có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng những triệu chứng tiên phong thường Open ở trẻ nhỏ, thanh thiếu niên hoặc người trẻ tuổi ( từ 7 – 25 tuổi ), và xảy ra tiếp tục hơn ở độ tuổi 20 – 30. Có ước tính cho biết khoảng chừng 8 % dân số nói chung bị bóng đè vào một thời gian trong đời, nhưng không thông kê rõ về tần suất những đợt tái phát .

Xem ngay: Khắc phục tình trạng bị bóng đè như thế nào?

2. Cảm giác bóng đè như thế nào?

Triệu chứng cơ bản khi bị bóng đè là mất trương lực cơ hoặc không có năng lực cử động khung hình. Tình trạng này xảy ra ngay sau khi bạn chìm vào giấc ngủ hoặc vừa thức dậy. Trong đó, người đang bị bóng đè cảm thấy tỉnh táo và nhận thức được rằng mình đang bị mất trấn áp cơ, không hề cử động theo ý muốn .Ước tính có khoảng chừng 75 % trường hợp bóng đè tương quan đến ảo giác. Ảo giác khi bị bóng đè cũng được chia thành 3 loại :

  • Ảo giác thấy một người nguy hiểm hiện diện trong phòng
  • Ảo giác áp lực lồng ngực gây ra cảm giác nghẹt thở
  • Ảo giác vận động tiền đình bao gồm cảm giác chuyển động (chẳng hạn như bay).

Không thể cử động được thường gây khó chịu và ảo giác có thể làm cho hiện tượng bóng đè càng khó chịu hơn. Vì vậy, khoảng 90% các trường hợp hoảng sợ vì bóng đè, chỉ một số ít có ảo giác dễ chịu hoặc hạnh phúc hơn.

Các đợt bóng đè hoàn toàn có thể lê dài từ vài giây đến khoảng chừng 20 phút và thời lượng trung bình là từ 6 – 7 phút. Hầu hết những trường hợp bóng đè sẽ tự kết thúc, nhưng nhiều lúc cũng bị gián đoạn do va chạm hoặc giọng nói của người khác hay do chính bạn nỗ lực chuyển dời kinh hoàng để vượt qua thực trạng tê liệt .
hoảng sợ vì bóng đè

3. Vì sao bị bóng đè?

Vẫn chưa rõ nguyên nhân chính xác vì sao bị bóng đè. Các nhà nghiên cứu tin rằng có nhiều yếu tố liên quan đến hiện tượng này, trong đó rõ nhất là rối loạn giấc ngủ và các vấn đề về giấc ngủ khác. Tỷ lệ bị bóng đè cao hơn 38% ở những người mắc chứng ngưng thở khi ngủ. Tê liệt trong khi ngủ cũng phổ biến hơn ở những người thường bị chuột rút chân vào ban đêm.

Các triệu chứng mất ngủ, khó đi vào giấc ngủ và buồn ngủ quá mức vào ban ngày cũng có liên quan đến chứng bóng đè. Những người có nhịp sinh học đảo lộn, chẳng hạn như do đi máy bay hoặc làm việc theo ca, cũng có nguy cơ bị bóng đè cao hơn.

Một số tình trạng sức khỏe tâm thần có mối liên hệ với chứng bóng đè. Những người bị rối loạn lo âu và hoảng sợ có nhiều khả năng gặp phải hiện tượng này hơn. Đặc biệt là những người bị rối loạn căng thẳng sau sang chấn hoặc đã từng bị lạm dụng tình dục, chịu đựng các đau khổ về thể chất và tinh thần khác. Cai rượu hoặc ngừng dùng thuốc chống trầm cảm cũng có thể khiến bóng đè dễ xuất hiện hơn. Mặc dù không có cơ sở di truyền cụ thể, các nghiên cứu đã phát hiện ra những người có tiền sử gia đình mắc chứng bóng đè cũng có nguy cơ gặp phải tình trạng này cao hơn.

Một số nghiên cứu đã phát hiện ra rằng những người có trí tưởng tượng vượt trội và hay sống tách biệt khỏi môi trường xung quanh, chẳng hạn như mơ mộng, có nhiều khả năng bị bóng đè.

Với toàn bộ những mối đối sánh tương quan trên, vẫn chưa rõ liệu chứng bóng đè là nguyên do, tác dụng hay mối quan hệ hai chiều. Cần thực thi nhiều nghiên cứu và điều tra sâu hơn để hiểu rõ vô số nguyên do tiềm ẩn của chứng bóng đè .

Xem ngay: Làm sao để nhanh chóng thoát khỏi hiện tượng bóng đè?

4. Bóng đè có nguy hiểm không?

Đối với hầu hết mọi người, bóng đè không phải là một yếu tố nghiêm trọng. Đây được phân loại là một thực trạng lành tính và không xảy ra liên tục đến mức dẫn tới những yếu tố sức khỏe thể chất nghiêm trọng .

Tuy nhiên, ước tính có khoảng 10% số người bị bóng đè tái phát nhiều lần hoặc với mức độ đặc biệt khó chịu. Do hoảng sợ vì bóng đè, họ có thể nảy sinh những suy nghĩ tiêu cực về việc đi ngủ, giảm thời gian dành cho giấc ngủ hoặc lo lắng trước giờ đi ngủ khiến họ khó chìm vào giấc ngủ hơn. Thiếu ngủ có thể dẫn đến buồn ngủ quá mức và nhiều hậu quả khác đối với sức khỏe tổng thể của một người.

Nhiều người bị hoảng sợ vì bóng đè và có thể nảy sinh suy nghĩ tiêu cực

5. Phương pháp điều trị chứng bóng đè

Bước đầu tiên là trình bày với bác sĩ để xác định và giải quyết các vấn đề tiềm ẩn có thể góp phần vào tần suất hoặc mức độ nghiêm trọng của các cơn bóng đè. Ví dụ, bạn cần điều trị chứng ngủ rũ hoặc kiểm soát tốt hơn chứng ngưng thở khi ngủ.

Nhìn chung, có rất ít dẫn chứng khoa học về chiêu thức điều trị tối ưu cho chứng bóng đè. Nhiều người không biết rằng thực trạng này tương đối phổ cập, do đó cảm thấy mình như phát điên hoặc xấu hổ nếu phải thừa nhận họ bị bóng đè. Tuy nhiên bác sĩ chuyên khoa hoàn toàn có thể xác nhận và thông thường hóa những triệu chứng này để bạn tự do khai bệnh .

Do mối liên hệ giữa chứng bóng đè và các vấn đề về giấc ngủ nói chung, cải thiện chất lượng giấc ngủ là trọng tâm để ngăn ngừa chứng bóng đè.

Ví dụ về những mẹo ngủ lành mạnh gồm có :

  • Tuân theo một lịch trình đi ngủ và thức dậy đúng giờ hàng ngày, kể cả vào cuối tuần
  • Tạo và giữ một thói quen trước khi đi ngủ giúp bạn thoải mái và thư giãn
  • Trang bị cho mình một tấm nệm và gối thoải mái
  • Điều chỉnh phòng ngủ của bạn sao cho hạn chế ánh sáng hoặc tiếng ồn
  • Giảm tiêu thụ rượu và caffein, đặc biệt là vào buổi tối
  • Cất các thiết bị điện tử, bao gồm cả điện thoại di động, ít nhất nửa giờ trước khi đi ngủ.

Ngoài ra, bạn cũng hoàn toàn có thể phối hợp với liệu pháp trò chuyện có tính năng kiềm chế những tâm lý và cảm hứng xấu đi gây mất ngủ .Một số loại thuốc có công dụng ngăn ngừa giấc ngủ REM ( nằm mơ ), từ đó ngăn ngừa thực trạng bóng đè. Tuy nhiên, những loại thuốc này hoàn toàn có thể đi kèm với công dụng phụ và làm Open lại giấc ngủ REM khi ngừng sử dụng. Vì những nguyên do này, điều quan trọng là phải luận bàn với bác sĩ về những quyền lợi và điểm yếu kém tiềm ẩn trước khi dùng bất kể loại thuốc nào .

Theo dõi website Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec để nắm thêm nhiều thông tin sức khỏe, dinh dưỡng, làm đẹp để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và những người thân yêu trong gia đình.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số (phím 0 để gọi Vinmec) hoặc đăng ký lịch khám tại viện TẠI ĐÂY. Nếu có nhu cầu tư vấn sức khỏe từ xa cùng bác sĩ Vinmec, quý khách đặt lịch tư vấn TẠI ĐÂY. Tải ứng dụng độc quyền MyVinmec để đặt lịch nhanh hơn, theo dõi lịch tiện lợi hơn

Nguồn tham khảo: healthline.com, webmd.com, sleepfoundation.org

Bài viết liên quan