MỘT LẦN THỬ MÁU PHÁT HIỆN 8 LOẠI UNG THƯ: CƠ HỘI LỚN ĐỂ TĂNG HIỆU QUẢ TẦM SOÁT, GIẢM CHI PHÍ

Tạp chí khoa học hàng đầu thế giới SCIENCE ngày 18/1/2018 đã đăng tải bài báo giới thiệu phương pháp xét nghiệm thử máu gọi là CancerSEEK, có thể phát hiện được 8 loại ung thư. Bài báo với đã thu hút sự chú ý lớn của giới khoa học. Nó mở ra cơ hội lớn, nhưng cũng tiềm ẩn “cạm bẫy”.

Được tăng trưởng bởi một nhóm điều tra và nghiên cứu tại Trung tâm Ung thư Kimmel Johns Hopkins ( Baltimore, Maryland, Mỹ ), CancerSEEK sử dụng giải pháp “ sinh thiết lỏng ” để phát hiện ung thư. Các tác giả thử nghiệm 8 loại protein – thường được coi là biomarkers ( chỉ dấu sinh học ) của bướu – trong máu và khảo sát những đoạn DNA từ 16 loại gen khác nhau, sau đó sử dụng máy tính cực mạnh để nghiên cứu và phân tích tài liệu. Số lượng tình nguyện viên tham gia thử nghiệm là 1.005 bệnh nhân mắc những 8 loại bệnh ung thư : ung thư buồng trứng, gan, dạ dày, tụy, thực quản, trực tràng, phổi, vú và 812 người khỏe mạnh .Sinh thiết lỏng – phát hiện ung thư từ một mẫu máu, là cách tiếp cận mới trong chẩn đoán ung thư, đa phần vận dụng với bệnh ở quá trình tiến xa ( quá trình IV ). Cho đến nay, hầu hết những chiêu thức sinh thiết lỏng đều tập trung chuyên sâu vào phát hiện những chỉ dấu sinh học của ung thư hoặc DNA không có tế bào ( cfDNA ), DNA do những tế bào thông thường hoặc tế bào ác tính bị vỡ ra, phóng thích vào trong máu ( ctDNA ) .

Sinh thiết lỏng sẽ đóng một vai trò quan trọng trong chẩn đoán ung thư trong tương lai. Chỉ dấu sinh học lưu thông trong máu phong phú hơn, dễ phát hiện hơn, nên sinh thiết lỏng hứa hẹn cho nhiều thông tin chẩn đoán hơn phương pháp truyền thống là sinh thiết mô bướu đặc

Ngoài ra, ở bệnh nhân ung thư tiến triển, sinh thiết lỏng hoàn toàn có thể được sử dụng để miêu tả đột biến của một loại ung thư trong trường hợp giải pháp truyền thống cuội nguồn không còn tương thích, đồng thời giúp phát hiện đột biến mới phát sinh để dự báo nguy cơ đề kháng với điều trị .Với ý nghĩa đó, CancerSEEK mở ra thời cơ mới, có tiềm năng trở thành xét nghiệm tốt cho việc tầm soát ung thư trong tương lai .

Ưu điểm của CancerSEEK

Với những bệnh ung thư buồng trứng, gan, dạ dày, tuyến tuỵ và thực quản, những xét nghiệm lúc bấy giờ chưa mang lại hiệu suất cao tầm soát cao cho nhóm người có rủi ro tiềm ẩn trung bình. Nhưng CancerSEEK thì hoàn toàn có thể làm được. Nâng cao năng lực chẩn đoán cho một nhóm đối tượng người dùng với nhu yếu nhất định, như cách CancerSEEK đang làm, là điều đáng được khen ngợi .

Hạn chế của CancerSEEK

CancerSEEK mới chỉ phát hiện được bệnh ở tiến trình II, III, chưa thể phát hiện được ung thư quy trình tiến độ sớm, trước khi có biểu lộ lâm sàng ; trong khi, việc chẩn đoán sớm ung thư sẽ mang lại hiệu suất cao điều trị cao hơn rõ ràng .Xét nghiệm này có tính đặc hiệu cao – 99 % những mẫu máu của nhóm bệnh nhân ung thư cho hiệu quả dương thế. Tuy nhiên, tỉ lệ chẩn đoán đúng bệnh mới chỉ là khoảng chừng 70 %. Riêng với ung thư vú, tỉ lệ phát hiện đúng chỉ chưa tới 40 %. Như vậy, độ nhạy của chiêu thức này vẫn còn thấp. Đó là do, những protein mà nhóm nghiên cứu và điều tra lựa chọn khảo sát chưa đặc trưng cho một loại mô bướu. Ví dụ, nồng độ protein huyết thanh CEA thường tương quan đến ung thư đại tràng, nhưng cũng tăng ở bệnh nhân ung thư vú, ung thư phổi và ung thư tiền liệt tuyến .Ngoài ra, thực trạng viêm và u lành tính cũng hoàn toàn có thể khiến nồng độ protein huyết thanh giao động ( tăng lên hoặc giảm xuống ), tương tự như như thực trạng xảy ra với người bệnh ung thư. Cũng cần quan tâm, một số ít đột biến tương quan đến ung thư xảy ra ở những trường hợp “ tiền ung thư “, chưa cần can thiệp y khoa. Như vậy, những người nhận được hiệu quả âm tính vẫn chưa thể trọn vẹn yên tâm .Những người nhận được hiệu quả dương thế cũng cần hoàn toàn có thể gặp trường hợp dương thế giả ( chẩn đoán là ung thư nhưng thực sự không mắc ung thư ). Tình trạng dương thế giả hoàn toàn có thể dẫn tới những can thiệp bổ trợ không thiết yếu, gây ra hậu quả không mong ước cho người thông thường. Nguy cơ gây hại cho bệnh nhân – về mặt niềm tin, cũng phải được xem xét .Rõ ràng, tất cả chúng ta hoàn toàn có thể sáng sủa về thử nghiệm này, nhưng cần phải chắc như đinh rằng nó không làm tổn thương nhiều người hơn là giúp sức cho họ. Không thể mặc nhiên cho rằng xét nghiệm luôn mang lại quyền lợi .

Trong các thử nghiệm sàng lọc, độ đặc hiệu đặc biệt quan trọng – đặc hiệu đối với ung thư và không ung thư; đặc hiệu đối với loại mô của mỗi người. Chỉ sau khi đánh giá tất cả các rủi ro, lợi ích và chi phí của một kỹ thuật chẩn đoán mới, chúng ta mới thể được xem xét để sử dụng nó rộng rãi.

Tin tốt là Hệ thống Y tế Geisinger ( Danville, Pennsylvania ) đã hợp tác với Đại học Johns Hopkins, liên tục thử nghiệm CancerSEEK thêm 5 năm nữa trên 50.000 tình nguyện viên nữ từ 65 đến 75 tuổi. Nghiên cứu được triển khai trong một quần thể cá thể chưa từng bị chẩn đoán ung thư nên tác dụng sẽ rất đáng mong đợi .

TS.BS Nguyễn Duy Sinh

Bác sĩ Xạ trị, Khoa Ung bướu, Bệnh viện ĐKQT Vinmec Central Park

Bài viết liên quan