Một số điều cần biết về ghép thận

Bài viết được viết bởi Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Tất Cường – Cố vấn khoa Nội – Khoa Nội tổng hợp – Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City

Thận đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng như: bài tiết các chất độc hại sau khi cơ thể đã chuyển hóa thông qua sự bài tiết nước tiểu, điều hòa huyết áp, điều chỉnh cân bằng toan – kiềm, cân bằng nước – điện giải, tham gia biệt hóa hồng cầu, điều hòa chuyển hóa canxi – phốt pho… Khi bệnh nhân bị các bệnh lý thận – tiết niệu khác nhau, nếu cả hai thận không còn khả năng đó và không có khả năng hồi phục thì được gọi là suy thận mạn giai đoạn cuối. Khi đó bệnh nhân chỉ sống được nhờ một trong ba biện pháp điều trị thay thế thận: thận nhân tạo, lọc màng bụng hoặc ghép thận, trong đó ghép thận là phương pháp điều trị lý tưởng nhất vì một quả thận ghép có thể đảm đương hoàn toàn chức năng của hai thận đã bị tổn thương. Trong khi hai phương pháp kia chỉ có thể thay thế được một phần chức năng thận, đó là chức năng loại thải chất độc và điều chỉnh những rối loạn nội môi, còn các chức năng khác thì không. Ngoài ra bệnh nhân ghép thận không còn phải đến bệnh viện hàng ngày hay cách ngày để lọc máu nữa.

Ghép thận là gì?

Ghép thận không phải là cắt bỏ thận bệnh rồi ghép một quả thận mới vào đúng vị trí cũ. Thực chất ghép thận là việc lấy một quả thận của người khỏe mạnh hoặc một quả thận còn tốt của người đã bị chết não để ghép vào bụng ( thực ra là ngoài ổ bụng vì thận ghép ở ngoài màng bụng ) .Vị trí thuận tiện nhất để đặt thận mới thường là vùng hố chậu bên phải ( cũng hoàn toàn có thể là bên trái ). Động mạch và tĩnh mạch thận ghép sẽ được nối với động mạch và tĩnh mạch chậu cùng bên, niệu quản thận ghép sẽ được khâu nối vào bàng quang. Người ta chỉ cắt bỏ 1 hoặc 2 thận bệnh lý trong 1 số ít trường hợp đặc biệt quan trọng ( thận đa nang quá to, thận bệnh bị viêm mãn tính nặng, hẹp động mạch thận nặng ). Một người hoàn toàn có thể được ghép thận được nhiều lần, nếu thận ghép bị hỏng .
Một số điều cần biết về ghép thận

Nguồn thận để ghép lấy từ đâu?

Nguồn thận để ghép hoàn toàn có thể từ người sống cho thận hoặc từ người đã bị chết não. Người chết não có lấy được thận để ghép hay không do những hội đồng trình độ của bệnh viện sẽ quyết định hành động. Từ năm 2007 ở nước ta đã có luật cho ghép thận lấy tạng từ người chết não để ghép cho người bệnh. Nguồn thận ghép từ hiến thận khỏe mạnh hoàn toàn có thể cùng huyết thống ( bố, mẹ đẻ, anh chi em ruột, quan hệ huyết thống xa hơn : đồng đội nội tộc ) hoặc không huyết thống ( trọn vẹn không có quan hệ họ hàng ). Hiện nay ở nước ta hầu hết bệnh nhân được ghép thận từ người cho cùng huyết thống. Trên trong thực tiễn, những trường hợp không cùng huyết hống phải chứng tỏ được sự “ tự nguyện hiến thận vì mục tiêu nhân đạo ” chữa bệnh chứ không được mua và bán ( lao lý cấm mua và bán tạng ). Vì vậy nguồn thận ghép này được ghép lúc bấy giờ còn rất hiếm. Đối với người hiến thận, nếu được tư vấn kỹ, khám xét và làm những xét nghiệm khá đầy đủ, đúng mực thì việc ghép thận để ghép cho người khác là bảo vệ bảo đảm an toàn, không ảnh hưởng tác động gì đến chất lượng đời sống và tuổi thọ của người hiến ( kể cả khi hiến một phần gan ). Vì vậy người muốn hiến thận phải được tư vấn, hiến thận tại những bệnh viện có chuyên khoa thận và ghép thận và phải được xác lập là người trọn vẹn khỏe mạnh ( Bộ y tế lao lý nên dưới 60 tuổi ) .

Chỉ định ghép thận

Ghép thận được chỉ định cho những người bị bệnh suy thận mạn giai đoạn IIIb – IV có nguyện vọng được ghép thận. Những bệnh nhân này phải có tình trạng toàn thân tương đối tốt, huyết áp được kiểm soát ổn định, tình trạng mạch máu vùng chậu bình thường để có thể tiến hành phẫu thuật ghép thận và tuổi tốt nhất dưới 60. Không có chỉ định ghép thận cho những người bị ung thư, đang bị nhiễm khuẩn cấp, rối loạn tâm thần, cường giáp chưa điều trị ổn định, xơ gan hoặc viêm gan mạn hoạt động, nhiễm HIV, giang mai, lao, lupus ban đỏ. Các trường hợp có bệnh tiểu đường cần cân nhắc kỹ.

Một số điều cần biết về ghép thận

Ghép thận cần làm các xét nghiệm gì?

Khi đã đủ điều kiện kèm theo bắt đầu để tuyển chọn nhận thận và hiến thận, cả người nhận và hiến thận sẽ được làm những xét nghiệm nhằm mục đích xác lập sự tương thích giữa người nhận và hiến ( nhóm máu, HLA, đo chéo huyết thanh, tiền mẫn cảm của người nhận ), thực trạng sức khỏe thể chất chung của cả 2 người ( những xét nghiệm sinh hóa, huyết học, đông máu, vi trùng, virus, ký sinh trùng … ), thực trạng giải phẫu tính năng mạch máu thận của người hiến và mạch máu vùng chậu của người nhận. Nếu toàn bộ những xét nghiệm bảo vệ nhu yếu nhận và hiến thận, được hội đồng trình độ của bệnh viện trải qua, thì phẫu thuật lấy thận để ghép và phẫu thuật ghép thận sẽ được triển khai đồng thời. Sau một tuần người hiến thận hoàn toàn có thể ra viện và hồi sinh sức khỏe thể chất gần như trọn vẹn sau 1 tháng. Đối với người nhận thận cần thời hạn dài hơn để theo dõi và hướng dẫn dùng thuốc trước khi ra viện. Quá trình này hoàn toàn có thể hoàn tất từ 2 đến 3 tuần .Vì người nhận thận – nhận một quả thận của người khác được coi là “ ngoại lai ”, nên dù là thận từ người hiến cùng huyết thống quen thuộc ( cha mẹ, anh e ruột ) nhưng khung hình người nhận luôn luôn có khuynh hướng “ đào thải ” ra khỏi khung hình, nói cách khác là làm cho thận mới được ghép mất tính năng. Vì vậy, để thận mới ghép hoạt động giải trí tốt thì ngay trước và trong cuộc phẫu thuật người nhận đã phải được tiêm và uống một số ít thuốc gọi là “ thuốc chống thải ghép ”. Tùy theo từng trường hợp đơn cử mà loại thuốc chống thải ghép, số loại thuốc phải dùng đồng thời, liều lượng mỗi loại thuốc, thời hạn dùng mỗi loại thuốc … hoàn toàn có thể khác nhau do bác sĩ trực tiếp điều trị chỉ định. Thông thường sau ghép thận hàng ngày bệnh nhân phải dùng 2 – 3 loại thuốc chống thải ghép và phải dùng suốt đời. Tuy vậy những ngân sách để duy trì tốt công dụng thận ghép cũng không tốn kém hơn so với điều trị bằng thận tự tạo hay lọc màng bụng và nếu bệnh nhân có thẻ bảo hiểm y tế thì sẽ được chi trả phần nhiều .

Những lưu ý sau khi ghép thận

Một số điều cần biết về ghép thận

Sau ghép thận, mặc dù chức năng thận ghép tốt, bệnh nhân trở lại cuộc sống khỏe mạnh như người bình thường nhưng các bệnh nhân luôn luôn cần ghi nhớ một số điều dưới đây:

  • Phải luôn luôn nhớ uống thuốc đầy đủ hàng ngày theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa
  • Sau ghép thận bệnh nhân vẫn tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện các biến chứng như: thải ghép cấp (đào thải mảnh ghép, nhất là trong năm đầu): do các thuốc chống thải ghép làm suy giảm khả năng miễn dịch của cơ thể nên bệnh nhân dễ mắc các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn (viêm phế quản- phổi, viêm đường tiết niệu, nhiễm lao), virus (virus thông thường, thủy đậu, zona, CMV, EBV), nấm… Mặt khác các thuốc còn có thể gây ra các tác dụng phụ khác như: mặt tròn bệu, mọc nhiều lông hơn, phì đại lợi (nhất là ở giai đoạn đầu), tăng huyết áp, đái tháo đường…

Chính cho nên vì thế bệnh nhân sau ghép thận cần tái khám định kỳ theo nhu yếu của bác sĩ chuyên khoa để kiểm tra nồng độ thuốc ức chế miễn dịch sau ghép cho tương thích .Ghép thận nói riêng, ghép tạng nói chung đã mang lại chất lượng đời sống rất tốt cho những bệnh nhân được ghép mang lại quyền lợi, niềm hạnh phúc, nụ cười cho họ, cho mái ấm gia đình họ và cho xã hội .

Bài viết liên quan