Táo bón – Nỗi lo không phải của riêng ai (Phần 1)

PHẦN 1: TRIỆU CHỨNG VÀ NGUYÊN NHÂN
Táo bón là một hiện tượng khá phổ biến hiện nay ở nước ta, hầu như ai cũng đã từng bị táo bón vào một thời điểm nào đó trong đời. Táo bón lại thường là dấu hiệu của nhiều loại bệnh mà bệnh nhân mắc phải. Táo bón gặp ở mọi lứa tuổi, từ trẻ sơ sinh đến người già và do rất nhiều nguyên nhân gây nên. Táo bón kéo dài làm cho người bệnh nhức đầu, mất ngủ, đầy bụng, chướng hơi, trẻ em kém ăn, quấy khóc, người lớn ăn không ngon, không muốn ăn nên luôn cảm thấy mệt mỏi, chán, buồn bực và suy giảm sức khỏe. Nếu để lâu không chữa sẽ dẫn đến mắc một số bệnh rất khó chữa khỏi hoàn toàn, thậm chí có thể biến chứng thành ung thư, như trĩ, phình đại tràng (thông thường ở trẻ em), nứt kẽ hậu môn, viêm nhiễm hậu môn, trực tràng v.v.. .

TRIỆU CHỨNG- Thông thường khi bị táo bón, người bệnh đi đại tiện dưới ba lần mỗi tuần, ở mức độ nặng hơn có khi dưới một lần / tuần. Người bệnh buồn mà không đi đại tiện được, có khi thấy từng cơn đau quặn bụng, phân khô cứng màu đen hay vón cục. Muốn đại tiện phải rặn mạnh, nhiều khi bật cả máu tươi, đau rát do đã bị trĩ và nứt kẽ hậu môn. Đa phần trường hợp thấy sau khi đại tiện xong vẫn có cảm xúc muốn đi tiếp và cảm thấy vẫn còn phân trong ruột, không thấy thoái mái. Ở trẻ nhỏ có sự đổi khác về số lần đại tiện của những cháu theo từng lứa tuổi, phân rắn và khô, ngoài những còn có những tín hiệu khác như trẻ rất khó khăn vất vả khi đại tiện, đau, khóc khi đại tiện, trẻ ngại đi đại tiện, ngồi nhón chân, tư thế khi đại tiện không tự do. Ngoài ra, những phụ nữ có thai, mới sinh con và người cao tuổi cũng là những đối tượng người dùng dễ bị táo bón và khó chữa hơn cả .

NGUYÊN NHÂN

Có rất nhiều nguyên do gây táo bón, trong đó có những nguyên do trực tiếp như do thực trạng bệnh lý của mạng lưới hệ thống tiêu hóa ; lại có những nguyên do gián tiếp và những yếu tố tác động ảnh hưởng làm đổi khác công dụng sinh lý của mạng lưới hệ thống tiêu hóa tạo thành. Nhìn chung hoàn toàn có thể tổng hợp thành một số ít nhóm nguyên do gồm :- Do bệnh lý thực thể nào đó tại đường tiêu hóa như bị phình đại tràng bẩm sinh ở trẻ nhỏ, khối u đại tràng, u đường tiêu hóa … bệnh ngoài đường tiêu hóa như khối u, ung thư 1 số ít bộ phận khác của khung hình gây chèn ép như ung thư gan, u thận, buồng trứng v.v… Các bệnh body toàn thân như suy giáp trạng, tăng canxi máu, giảm tính năng tuyến giáp, nhiễm độc chì, 1 số ít bệnh lý thần kinh như Parkinson, tinh thần … gây lo nghĩ nhiều, tức giận, buồn chán. Với phụ nữ có thai hầu hết do đổi khác nội tiết, chèn thai vào đại tràng ảnh hưởng tác động sự co thắt và lưu thông. Ở người cao tuổi do giảm sự co thắt của đường tiêu hóa, mặt khác họ thường bị mắc những bệnh như tim mạch, huyết áp v.v.. Đối với trẻ nhỏ khi bị 1 số ít bệnh như tắc ruột, lồng ruột, viêm màng não cũng thấy tín hiệu bị táo bón ..- Do dinh dưỡng : những người bị táo bón đa phần do chính sách ăn không hài hòa và hợp lý, nhất là những người ăn ít xơ. Chất xơ là một tác nhân tương hỗ có hiệu suất cao cho quy trình tiêu hóa và tăng sự co bóp của dạ dầy, kích thích hoạt động đường tiêu hóa, làm mềm phân và là nơi mà những sinh vật có lợi làm tổ và sinh sống. Các vi sinh vật này trong quy trình cộng sinh tại ruột sẽ sản sinh ra những enzim giúp cho thức ăn được tiêu hóa, đồng thời cạnh tranh đối đầu với những vi sinh vật có hại, giúp khung hình chống và đào thải những vi sinh vật có hại làm cho hệ tiêu hóa được khỏe mạnh. Vì vậy những người có chính sách ăn kiêng nhiều cũng dễ bị táo bón như phụ nữ mang thai, sinh đẻ, người già ngại ăn chất xơ, những cháu nhỏ thiếu ăn, trẻ suy dinh dưỡng, sử dụng sữa ngoài bú mẹ hay ăn chính sách ăn dặm không hài hòa và hợp lý. Một khảo sát cho thấy, có tới 29 % – 48 % trẻ bị táo bón là do nhà hàng cầu kỳ và 47 % có hiện tượng kỳ lạ ẩm thực ăn uống kém ngon miệng và 25 – % – 35 % bệnh nhân đến khám tiêu hóa-dinh dưỡng gặp những yếu tố về táo bón. ( 1 ) .

– Uống ít nước: Trong cơ thể con người, nước chiếm tỷ lệ cao tới 60%-70% trọng lượng cơ thể, tỷ lệ nước ở trẻ còn cao hơn, nhất là trẻ sơ sinh. Trong quá trình tiêu hóa, nước đóng vai trò quan trọng trong vận chuyển các chất cặn bã đến cơ quan bài tiết để đào thải ra khỏi cơ thể, giúp cho ăn uống dễ tiêu hóa hơn. Lượng nước này một phần do bữa ăn cung cấp, một phần do chuyển hóa chất trong cơ thể mang lại và qua đường uống. Nhu cầu về nước rất khác nhau theo lứa tuổi, đặc biệt đối với trẻ em và tình trạng cơ thể, bệnh lý, thời tiết.

– Do tâm ý và thói quen hoạt động và sinh hoạt : đây là một trong những yếu tố thuận tiện để dễ bị táo bón. Thói quen nhịn đi đại tiện, một số ít ngành nghề yên cầu phải ngồi lâu, bất động như thợ may, nhân viên cấp dưới văn phòng, lái xe. Nguyên nhân đa phần là do áp lực đè nén việc làm nặng nề, tâm ý stress quá mức, trong khi đó họ lại ít hoạt động, không thể thao, nhất là so với phụ nữ mang thai và người già. Đối với những cháu nhỏ bị đổi khác điều kiện kèm theo, môi trường tự nhiên sống, cơ sở vật chất thiếu thốn, nhiều nơi chưa thật sự chủ ý đến những điều kiện kèm theo hoạt động và sinh hoạt của những cháu, cạnh bên đó, do tâm ý sợ thày, cô giáo, xấu hổ khi nói đến vệ sinh nên nhiều khi nhịn đại tiểu tiện, một số ít trẻ sợ bẩn, sợ thối nên đại tiện không đều cũng là những yếu tố làm tăng trẻ bị táo bón .- Ngoài ra, còn 1 số ít nguyên do khác như do bị bệnh phải dùng một số ít loại thuốc có tính năng gây táo bón, như dùng kháng sinh lâu ngày, những thuốc giảm đau, những thuốc kháng acid chứa nhôm và calcium, những thuốc hạ huyết áp ( nhóm ức chế kênh calcium ), thuốc giảm co thắt, thuốc lợi tiểu v.v.. cũng là những nguyên do gây táo bón mà đã được rất nhiều y bác sỹ khuyến nghị và nhiều người sử dụng thuốc phản ánh .PGS. TS. Thầy thuốc xuất sắc ưu tú Đỗ Ngọc Tấn

Trung tâm Ngoại tiêu hóa – hậu môn – trực tràng

( Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec )PHẦN 2 : CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ( 1 ) BS Nguyễn Thị Thu Hậu, trưởng khoa dinh dưỡng, bệnh viện Nhi đồng II

Bài viết liên quan