20 năm thay đổi cùng Internet tại Việt Nam

20 năm thay đổi cùng Internet tại Việt Nam

Tháng 11/1997, Internet chính thức vào Việt Nam, 20 năm có Internet đã tạo ra rất nhiều thay đổi ở quy mô xã hội cũng như cá nhân con người. 

“Tôi chỉ là một người ngồi nhiều hơn người bình thường”.

Vũ Ngọc Anh lý giải về mối gắn bó đặc biệt của cậu với Internet. “Ngồi nhiều hơn người bình thường” là một đặc tính tiêu biểu trong cuộc đời của Ngọc Anh. Cậu mắc bệnh xương thủy tinh – căn bệnh khiến cho xương người trở nên dễ gãy, cùng với nhiều biến dạng xương khác – và gắn bó cuộc đời với chiếc xe lăn. Ngọc Anh di chuyển khó và sẽ gãy xương dù chỉ với những va đập nhỏ.

Ngọc Anh sinh ra ở Hùng Thắng, một xã nông nghiệp cách TT Hải Phòng Đất Cảng hơn một giờ đi xe .Mắc căn bệnh hiếm, Ngọc Anh đã lớn lên với nhiều rào cản trong tâm ý. Cho đến tận năm tốt nghiệp đại trà phổ thông, cậu vẫn nghĩ mình “ không thể nào kiếm tiền được ”. Ngọc Anh lên thành phố, học nghề sửa điện thoại thông minh. Rồi chàng người trẻ tuổi quay trở về Hùng Thắng, chuyên chú trở thành một thợ sửa điện thoại cảm ứng cho người trong vùng. Nếu không có gì biến hóa, cậu sẽ liên tục cần mẫn làm nghề ấy cho đến tận ngày hôm nay .Nhưng trong vòng chưa đầy mười năm qua, vẫn trong tư cách “ một người ngồi nhiều ”, Ngọc Anh lần lượt trở thành một người kinh doanh thương mại nội dung trực tuyến ; một tay đào Bitcoin chuyên nghiệp ; một phượt thủ nổi tiếng ; một tác giả sách ; một người truyền cảm hứng ; sáng lập một kênh radio trực tuyến ; quản trị viên forum lớn ; và ở tuổi 30, chiếm hữu một công ty thương mại điện tử đang tăng trưởng, cũng như mua căn nhà tiên phong ở Thành Phố Hà Nội .Mọi chuyện mở màn từ năm 2002. Năm đó, Vũ Ngọc Anh lần tiên phong cắm đường dây điện thoại cảm ứng vào chiếc modem dial-up .Chàng người trẻ tuổi nông thôn hòa mạng, và “ ngồi nhiều ” chính thức trở thành một lợi thế. Cậu ngồi đó, trước màn hình hiển thị, và trở thành một nhân chứng sát sao cho sự tăng trưởng của Internet tại Nước Ta trong hai thập niên qua .

Tiến sĩ Mai Liêm Trực từng chia sẻ, mỗi ngày nhìn ra cửa, ông thấy mọi người từ già đến trẻ đều cầm điện thoại bấm bấm, thấy chị bán rau, bác đồng nát cũng bàn chuyện mới diễn ra trên mạng. Để có được điều đó là cả một quá trình vận động nhằm thay đổi quan niệm về quản lý Internet kéo dài xuyên qua hai thế kỷ.

” Khi nhà nước lắng nghe yêu cầu tiên phong, nhiều lo lắng được đề cập như rủi ro tiềm ẩn lộ bí hiểm Nhà nước hay liệu có quản được thông tin ô nhiễm không. Những lo lắng đó trọn vẹn chính đáng. Chúng ta đã quyết tử, mất mát quá lớn trong cuộc chiến tranh nên phải thận trọng. Nhưng không liên kết Internet thì Nước Ta không hề hội nhập “, tiến sỹ Mai Liêm Trực nhấn mạnh vấn đề .” Nhiều công nghệ tiên tiến đã Open muộn tại Nước Ta như điện thoại cảm ứng chậm 50 năm, truyền hình chậm 30 năm so với quốc tế. Tôi cảm thấy mừng vì Nước Ta đã không chậm chân trước con tàu Internet, bởi nếu lúc đó tất cả chúng ta không mạnh dạn Open với nguyên do bảo mật an ninh, nhạy cảm … thì giờ sẽ cảm thấy có lỗi với dân vì đã cản trở sự tăng trưởng của quốc gia ” .Đó là những năm tháng mà quốc tế khởi đầu cuộc vận động và di chuyển vĩ đại lên khoảng trống số. Hai năm trước đó, trình duyệt Internet Explorer trở thành ứng dụng mặc định trong những bản Windows 95. Một năm trước đó, Yahoo ! vừa trở thành công ty niêm yết và The New York Times ra phiên bản trực tuyến. Một năm sau đó, Google sẽ được xây dựng. Hai năm sau, khủng hoảng bong bóng dot-com sẽ bùng nổ và hạ tầng mạng sẽ nhận một lượng góp vốn đầu tư kinh tế tài chính khổng lồ. Từ vị trí của năm 2017 nhìn lại, toàn bộ đã trở thành một tiến trình lịch sử dân tộc mà sau này sẽ đổi khác phương pháp tiếp xúc của loài người .Và đó là lúc mà chính phủ nước nhà Nước Ta đứng trước một quyết định hành động quan trọng : có đưa Internet vào Nước Ta hay không .Ngày 19/11/1997, sau rất nhiều đàm đạo, do dự và thuyết phục, Ban điều phối vương quốc mạng Internet trao giấy phép cho những nhà sản xuất dịch vụ liên kết, truy nhập Internet. “ Internet Nước Ta ” sinh ra. Đến ngày 1/12/1997, Internet được phân phối cho phần đông người sử dụng .

Năm 2002, FPT trở thành công ty tư nhân đầu tiên phá vỡ thế độc quyền của VNPT (khi đó là VDC) trong việc cung cấp dịch vụ kết nối đường truyền Internet tại Việt Nam. Tình trạng độc quyền đầu vào là một trong những nguyên nhân khiến ở Việt Nam giá cước kết nối Internet cao, tốc độ và chất lượng đường truyền thấp trong những năm trước đó.

Từ năm 1997 đến trước 2002, Nước Ta chỉ có 1,8 triệu người dùng Internet, chiếm 4 % dân số bấy giờ. Tháng 4/2003, giá cước Internet và điện thoại cảm ứng giảm ” chưa từng có “, lên đến 40 %, đã trở thành cú hích cho phổ cập Internet. Cộng với sự sinh ra của dịch vụ Internet ADSL ( băng rộng hữu tuyến ) vào tháng 5/2003, số người sử dụng Internet tăng đột biến .Đó cũng là thời gian mà chàng trai “ ngồi nhiều ” ở Hải Phòng Đất Cảng tìm thấy thời cơ mới của đời mình .

Vũ Ngọc Anh bắt đầu kiếm những đồng tiền đầu tiên bằng việc viết báo. Đường truyền dial-up cho chàng trai xương thủy tinh một lợi thế thông tin đặc biệt. Cậu tìm đọc các thủ thuật máy tính, tổng hợp lại rồi gửi cho một tạp chí về máy vi tính nổi tiếng thời ấy. Mục tiêu đơn giản: kiếm tiền trả tiền mạng.

Thời ấy, Internet tính tiền theo phút. Phương pháp thông dụng của người dùng mạng, là chờ website nạp xong, lưu nó lại, ngắt mạng rồi mới bắt đầu đọc .Rồi những chương mới của đời sống liên tục mở ra với chàng trai “ ngồi nhiều ”, cùng với sự tăng trưởng của Internet. Thời Ngọc Anh tốt nghiệp đại trà phổ thông cũng là khi văn hóa truyền thống “ forum mạng ” mở màn tăng trưởng trên môi trường tự nhiên mạng Nước Ta. Cậu gặp gỡ nhiều người trên mạng. Rồi những người bạn ảo ấy thúc giục cậu triển khai chuyến đi xa tiên phong trong đời : lên Thành Phố Hà Nội. Cho tới trước đó, Ngọc Anh cùng cái xe lăn chỉ đi xa nhất đến TT Hải Phòng Đất Cảng, để học nghề sửa điện thoại cảm ứng và dự tính gắn bó với nghề ấy như định mệnh của đời mình .Sau chuyến đi lên TP. Hà Nội dự “ offline ”, Ngọc Anh mở màn nhìn thấy một quốc tế khác. Nó to lớn hơn và nhiều sắc tố hơn quá khứ của cậu. “ Lần tiên phong trong đời nghĩ mình hoàn toàn có thể kiếm tiền ” .Internet cho Ngọc Anh thời cơ quan trọng nhất, là tự học. Bắt đầu những ngày tháng mày mò liên tục, những xoay xỏa kiếm tiền trên môi trường tự nhiên mạng, và sau cuối, là một quyết định hành động “ dạt nhà ”. Cậu quyết định hành động rời làng, cũng vào thời gian mà đường truyền vận tốc cao trở nên thông dụng .Từ ngôi làng ngoại ô, Ngọc Anh một mình lên Thành Phố Hà Nội, đi ở nhờ trong một căn phòng hơn 10 mét vuông, vay tiền bè bạn mua một cái card màn hình hiển thị. Cậu mở màn đào Bitcoin .Đó là mùa hè năm 2011, thời mà Bitcoin không phải là một trào lưu trên đầu môi như lúc này. Mỗi đồng Bitcoin đào lên chỉ có giá khoảng chừng chục USD. Mỗi ngày, Ngọc Anh đào được 3-4 đồng .Mùa hè năm ấy, trong căn phòng nóng hầm hập vì cái card màn hình hiển thị chạy liên tục, một chiếc quạt con cóc duy nhất đã được dùng để làm mát máy, một con người mới được hình thành. Những năm sau đó, Vũ Ngọc Anh – một người mới tốt nghiệp đại trà phổ thông – trở thành một nhân vật nổi tiếng trên mạng : cậu tạo ra rất nhiều mẫu sản phẩm, từ một kênh radio trực tuyến, một công ty bán hàng, một nhân vật truyền cảm hứng, cho đến những bản nhạc remix Viral trong giới trẻ .Câu chuyện về chàng trai xương thủy tinh lan đi – và rất nhiều khi trở thành niềm động viên cho những người không suôn sẻ .Bây giờ, khi mà Bitcoin đã trở thành thứ rất khó đào và đã là một trào lưu, thì Ngọc Anh lại thành một nhà phân phối máy đào Bitcoin cho thị trường Nước Ta. Cậu chiếm hữu một công ty thương mại điện tử làm ăn tốt, và đang viết cuốn sách thứ hai. Cuốn tiên phong, “ Không thể vỡ ”, mượn hình ảnh từ chính căn bệnh xương dễ vỡ, đã đưa ra tuyên ngôn sống của chàng trai này ngay từ tiêu đề .Ngọc Anh bày tỏ nguyện vọng không muốn đưa thu nhập hàng tháng lên báo .Internet dành thời cơ cho cả những người đến muộn .Ở tuổi 50, bà Oanh mở màn làm quen với chiếc smartphone. Chục năm trước đó, khi những con còn nhỏ, Internet với bà là một quân địch. Những năm 2000, “ quốc tế mạng ” với bà Oanh là thứ gì đó nguy khốn vì hoàn toàn có thể “ gây nghiện như ma tuý ”. Như bao người bấy giờ, khi hai cậu con trai vẫn là học viên, bà từng ngăn cách những con khỏi Internet vì cho rằng nó hoàn toàn có thể khiến con trẻ hư hỏng, sa ngã .

Năm 2013, Tuấn Anh, con trai lớn của bà Oanh, mua tặng mẹ một chiếc smartphone. Vốn tính hay chia sẻ và là người tích cực tham gia các hoạt động xã hội, bà được con trai giới thiệu sinh hoạt trên một diễn đàn trực tuyến dành riêng cho các ông bố, bà mẹ. Ngày đầu, Tuấn Anh vẫn phải giúp mẹ tạo tài khoản, hướng dẫn viết bài và chèn ảnh… Tuy nhiên chỉ sau một lần, người mẹ đã nhanh chóng có cả loạt bài trên diễn đàn.

Bằng kinh nghiệm tay nghề và vốn sống, bà Oanh san sẻ trên mạng với những từ ngữ mộc mạc, chân thực. Những bài viết lôi cuốn hàng trăm phản hồi. Từ những bài tâm sự về bậc làm cha, làm mẹ đến những bài san sẻ kiến thức và kỹ năng bản thân trong việc nuôi dạy con cháu trưởng thành .Rồi bà Oanh mở màn ra mắt trên forum những loại sản phẩm đồ gia dụng, trước đây vốn bán ở nhà theo hình thức shop truyền thống cuội nguồn. Bạn bè trực tuyến tỏ ra rất hào hứng với những món đồ của “ bà cô U50 ”. Việc kinh doanh thương mại của bà Oanh trong bước đầu chuyển từ bán hàng trực tiếp sang bán hàng trực tuyến, ngày một đông khách .Năm năm trước, bà Kim Oanh mở màn sử dụng Facebook để “ không bị lỗi thời ” với con cái. Trên mạng xã hội, bà Oanh nói mình lại như một “ đứa trẻ ”, kinh ngạc với mọi thứ, thích san sẻ mọi điều. Bà khởi đầu làm quen với cách sử dụng nó, thú vị khi lần tiên phong đăng được status, rồi đến những bức ảnh và sau này còn live stream …Cũng trong thời hạn này, mái ấm gia đình đón “ sự biến hóa lớn ” khi có thành viên mới : Phin – đứa cháu nội tiên phong. Bà Oanh liên tục san sẻ quy trình nuôi dạy cháu trên Facebook và nhanh gọn nhận được sự chăm sóc của những thành viên trên mạng xã hội, lôi cuốn hàng chục nghìn người theo dõi .Từ cách dỗ dành sao khi cháu khóc, nấu cháo thế nào khi cháu ốm, đến việc sắp xếp việc làm nhà khi có con nhỏ … toàn bộ đều được bà ghi, chụp lại rồi đăng trên Facebook như cuốn nhật ký trực tuyến .Lần này, bà Oanh liên tục chuyển dần từ bán hàng trên forum sang mạng xã hội Facebook. Có lượng bạn hữu và người theo dõi lớn, những bài đăng của bà thường lôi cuốn hàng trăm lượt thích và phản hồi. Công việc kinh doanh thương mại cứ thế lan rộng ra. Những đơn hàng phải chở bằng ôtô tải .Internet tại Nước Ta tăng trưởng với một tần suất lớn. Ở tiến trình nửa đầu, hoạt động giải trí chính của người sử dụng là tham gia forum, nghe nhạc, chat và viết blog. Thương Mại Dịch Vụ chat, email và blog của Yahoo thông dụng đến mức nhiều quán Internet được gọi là Yahoo Cafe .Hai mươi năm trôi qua, nhiều người sử dụng Internet tiến trình đầu vẫn không hề quên được cảm xúc ” bồn chồn và kiên trì đến kỳ lạ ” trong tiếng ” tít tít, te te, rè rè ” khi truy vấn mạng qua liên kết dial-up .Dù Facebook đã sinh ra khá lâu và được ưu thích ở nhiều vương quốc, người dùng trong nước chỉ khởi đầu quan tâm đến mạng xã hội này từ sau tháng 7/2009 khi dịch vụ blog phổ cập nhất Yahoo 360 bị khai tử. Cùng lúc đó, dịch vụ liên kết qua mạng 3G chính thức được tiến hành từ tháng 10/2009 – ghi lại thời kỳ tăng trưởng của Internet băng rộng vô tuyến – và sự xâm nhập can đảm và mạnh mẽ của smartphone đã khiến Internet ở Nước Ta bước vào quá trình bùng nổ .“ Người ngồi nhiều ” Vũ Ngọc Anh cảm nhận rõ nét những dịch chuyển đó. Đến một quy trình tiến độ, cậu không viết báo nữa. Vì chẳng còn ai cần san sẻ những thủ pháp máy tính trên tạp chí – người ta thậm chí còn còn chẳng mua đĩa cài ứng dụng nữa, mà tải về bất kể thứ gì họ cần từ trên mạng. Khái niệm “ vọc ” máy tính biến mất .Đến một quy trình tiến độ khác, cậu nhận ra rằng mình không hề chân phương bán hàng qua mạng được nữa, mà phải thiết kế xây dựng tên thương hiệu cá thể. Thị trường thương mại trực tuyến khởi đầu eo hẹp. “ Có rất nhiều cái mình làm tự phát sau này mới biết nó là triết lý marketing ” – Ngọc Anh nhớ lại. Cậu khởi đầu “ làm content ” – thứ nay đã trở thành một khái niệm thời thượng .Đến giờ, Ngọc Anh lại đang phải đương đầu với yếu tố mà bất kể ai sống trên mạng cũng đương đầu : sự nhiễu loạn thông tin .Ở nửa sau của 20 năm hình thành, Internet thực sự làm biến hóa những ý niệm truyền thống cuội nguồn trong mọi mặt của đời sống kinh tế tài chính, chính trị, xã hội tại Nước Ta .Chỉ cần một người và một máy tính liên kết Internet, bất kể ai cũng hoàn toàn có thể xây dựng một start-up với năng lực vươn ra toàn quốc tế. “ Hiện tượng ” Flappy Bird hoàn toàn có thể xem là một ví dụ tiêu biểu vượt trội. Việc shopping trực tuyến cũng đã trở thành thói quen của 23 triệu người Việt theo thống kê của Nielsen. Năm năm nay, trị giá của thị trường thương mại điện tử Nước Ta là 4 tỷ USD và dự kiến tăng lên thành 10 tỷ USD trong 5 năm tới .Theo nhìn nhận của Liên minh Viễn thông Quốc tế ( ITU ), Nước Ta luôn nằm trong số những vương quốc có tỷ suất tăng trưởng cao nhất trên quốc tế. Sau hai thập kỷ, đến nay Nước Ta đã có hơn 50 triệu người dùng Internet, nằm trong số ít những thị trường mà số người dùng Internet nhiều hơn số người không dùng, chiếm 53 % tổng dân số .Trong suốt thời hạn đó, sự sống sót của các hạ tầng trực tuyến vẫn liên tục là chủ đề tranh luận trong phát hành chủ trương tại Nước Ta .Bà Oanh không nhìn thấy một điểm xấu đi nào từ Internet. Ở đó, người phụ nữ 53 tuổi chỉ thấy niềm vui .Với một người có rất đông tương tác, lại làm kinh doanh thương mại, thì đó có vẻ như là một điểm vô lý. Nhưng bà Oanh lý giải sự bình yên của mình bằng một nguyên tắc rất đơn thuần : “ Mình cứ sống thật thôi ” .Bà tin rằng việc thành thật trong kinh doanh thương mại và chân thành trong tiếp xúc với những người bạn trên mạng sẽ tạo ra niềm vui .Vũ Ngọc Anh chấp thuận đồng ý với điều đó. Trong toàn cảnh mà thị trường trực tuyến trăm hoa đua nở, rác cũng nhiều, thì giá trị quan trọng nhất trên môi trường tự nhiên ảo, lại là sự chân thành .Internet Việt Nam 20 năm

Internet Nước Ta 20 năm

Người lái xe taxi đến đón Ngọc Anh – thông qua một ứng dụng gọi xe – dường như cố minh họa cho tuyên bố đó: ông cặm cụi tháo bánh chiếc xe lăn, xếp lên cốp sau, đưa xe lăn lên ghế sau cạnh Ngọc Anh; rồi sau một quãng đường chỉ hơn một cây số, lại gắn bánh xe lại, rồi đưa xe lăn đến cửa đón khách.

Trong những năm qua, Ngọc Anh từng nhận rất nhiều lời phủ nhận Giao hàng phũ phàng. Nhưng ngày hôm nay, cậu không chỉ là đang gọi xe qua một cái “ app ” vô cảm trên hạ tầng Internet, mà còn gặp một người tài xế cẩn trọng .

Bài: Đức Hoàng, Châu An, Đình Nam
Ảnh: Cường Đỗ Mạnh
Video: Thanh Tùng, Đức Huy

Bài viết liên quan