Vai trò của siêu âm trong sản khoa

Siêu âm trong sản khoa ví tựa như ống nghe của người thầy thuốc. Cho đến nay, bên cạnh những quyền lợi và tầm quan trọng đã được khẳng định chắc chắn thì vẫn chưa có nghiên cứu và điều tra nào cho thấy ảnh hưởng tác động có hại của siêu âm …
Siêu âm trong khi mang thai là rất quan trọng, nhằm mục đích xác lập :


»

Số lượng thai, tính chất bánh nhau nếu là đa thai (cần xác định tình trạng thai chung bánh nhau hay các thai có bánh nhau riêng biệt, điều này có giá trị tiên lượng nguy cơ cho sự phát triển thai)


»

Hoạt động tim thai


»

Vị trí thai nằm trong tử cung hay ngoài tử cung


»

Chỉ số sinh trắc thai (Kích thước thai)


»

Ngôi thai


»

Vị trí và độ trưởng thành bánh nhau


»

Đánh giá nước ối


»

Đánh giá bất thường hình thái học thai (Siêu âm 3D, 4D)


»

Đánh giá sự tưới máu bánh nhau (Siêu âm Doppler)

Trong 3 tháng đầu thai kỳ, siêm âm 2D sẽ giúp bác sĩ sản khoa đo lường và thống kê tuổi thai và ngày dự sinh độc lạ chỉ có 3 ngày. Qua siêu âm, bác sĩ biết được có bao nhiêu thai, cùng trứng hay khác trứng, thai sống hay đã ngừng tăng trưởng, đặc biệt quan trọng giúp xác lập thai nằm trong hay ngoài tử cung. Ngoài ra, tại thời gian 11 – 13 tuần 6 ngày, tất cả chúng ta cần thực thi siêu âm đo khoảng chừng sáng sau da gáy thai nhi ( Siêu âm NT ), là tín hiệu chỉ điểm sớm cho biết thai nhi có rủi ro tiềm ẩn mắc hội chứng Down hay không. Thời điểm 20 – 22 tuần là thời gian cực kỳ quan trọng cho việc khảo sát dị tật thai bằng siêu âm 3 chiều ( 3D ), siêu âm 4 chiều ( 4D ). Khi thai kỳ 30 – 32 tuần sẽ bắt buộc có 1 lần siêu âm nữa, lần siêu âm này giúp phát hiện một số ít không bình thường hình thái xảy ra muộn như không bình thường ở động mạch, tim và một vùng cấu trúc của não. Ngoài ra, siêu âm lúc 30 – 32 tuần cũng giúp nhận ra thực trạng tăng trưởng chậm trong tử cung .

Cho đến nay vẫn chưa có nghiên cứu và điều tra nào cho thấy tác động ảnh hưởng có hại của siêu âm .
Như vậy, siêu âm phải được thực thi tối thiểu 3 lần so với những thai kỳ thông thường ( thai 11 – 13 tuần, 20 – 22 tuần và 30 – 32 tuần ) và không có số lượng giới hạn tối đa về số lần siêu âm. Cho đến nay vẫn chưa có nghiên cứu và điều tra nào cho thấy ảnh hưởng tác động có hại của siêu âm. Vì vậy siêu âm thai vẫn được coi là rất bảo đảm an toàn và có vẻ như không có một rủi ro tiềm ẩn nào đáng kể. Tuy không tìm thấy mối đe dọa vĩnh viễn của siêu âm trong tiền sản so với thai nhi, nhưng những nhà chuyên môn vẫn khuyên rằng không nên sử dụng siêu âm tiền sản ngoài mục tiêu y khoa. Ví dụ như : siêu âm chỉ để biết sinh trai hay gái, hoặc để xem hình dạng đứa bé thế nào …
Ngoài những lần siêu âm thường qui như trên, trong quy trình khám thai, những bác sĩ sẽ quyết định hành động có chỉ định siêu âm hay không khi có những dấu chỉ điểm. Chẳng hạn, khi đo độ cao tử cung thấy chỉ số không tăng theo tuổi thai, bác sĩ nghĩ đến năng lực thai chậm tăng trưởng, cần khảo sát chỉ số sinh trắc, khảo sát lượng nước ối thì những bác sĩ sẽ chỉ định cho siêm âm 2D ; hoặc thêm nữa, nếu có nhu yếu khảo sát thực trạng mạch máu tử cung, thực trạng tưới máu của bánh nhau qua động mạch rốn, động mạch não giữa của thai nhi ( trong những trường hợp hoài nghi thai chậm tăng trưởng trong tử cung, thai phụ có bệnh lý tiền sản giật, cao huyết áp thai kỳ, đái tháo đường thai kỳ, … ) thì sẽ cần đến công cụ siêu âm Doppler màu ngoài những lần siêu âm định kỳ trên. Chính vì thế, sẽ không có 1 công thức chung nào cho tổng thể những bà mẹ .
Khi có những quan ngại, vướng mắc, những bà mẹ cần trao đổi với bác sĩ của mình để được tư vấn .


Ths. Bs. Nguyễn Thị Thùy Diệu


Khoa Sản phụ Khoa


Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec

Bài viết liên quan